Yapay Zeka Tekel Kırdı, Küresel Piyasalar Ters Köşe Yaptı! İran Anlaşması Dengeleri Değiştiriyor Mu?
ABD-İran arasında kritik bir anlaşma beklentisi ve yapay zeka hisselerindeki göz kamaştırıcı yükseliş, küresel piyasalarda volatil bir haftaya damga vurdu. Yatırımcılar, jeopolitik gerilimler ve teknoloji devriminin etkisi altında yön arayışında.
Küresel piyasalar, geçen hafta ABD ve İran arasında bir anlaşmaya varılacağına dair iyimser haberlerle güne başlarken, teknoloji ve özellikle yapay zeka şirketlerindeki rekor yükselişler, yatırımcıların risk iştahını adeta ateşledi. Bu beklenmedik gelişmeler, piyasalardaki genel havayı önemli ölçüde şekillendirdi. Axios'un paylaştığı bilgilere göre, ABD ve İranlı müzakereciler, 60 günlük bir ateşkesin uzatılması ve nükleer program konusunda müzakerelerin başlatılmasına yönelik bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yakın. Ancak bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın nihai onayına bağlı.
Jeopolitik Dengeler ve Teknoloji Hisselerinin Dansı
Eğer bu mutabakat metni imzalanırsa, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir kısıtlama olmaksızın açılacağı ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldıracağı belirtiliyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de İran ile yürütülen müzakerelerde anlaşmaya çok yakın olunduğunu doğrulayarak, bazı anlaşmazlıkların devam etse de çözüm yolunda ilerlendiğini ifade etti. Yeni haftaya başlarken, yapay zeka alanındaki bu ralli, jeopolitik riskleri dengeleyerek küresel piyasalarda pozitif bir seyir izlenmesine olanak tanıdı. Bu durum, yatırımcıların bir yandan tansiyonun düşmesini beklerken, diğer yandan teknolojinin getirdiği fırsatları değerlendirme eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Küresel Ekonomik Görünüm ve Kaynak Güvenliği Endişeleri
Küresel piyasalardaki hareketlilik sadece jeopolitik gelişmelerle sınırlı kalmadı. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yapılan açıklamada, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) Ortak Gözden Geçirme sürecinde ilk ikili görüşmelerin başarıyla tamamlandığı duyuruldu. Bu görüşmelerde otomotiv menşe kuralları, çelik, alüminyum ve ekonomik güvenlik gibi kritik konular ele alındı. Öte yandan, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) başkanlarından dikkat çeken bir uyarı geldi. Orta Doğu'daki savaşın küresel ekonomi, enerji ve ticaret üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çeken kurumlar, gemi trafiği akışının normale dönmemesi halinde, yaz aylarındaki yüksek petrol talebi öncesinde küresel petrol stoklarının hızla tükeneceği uyarısında bulundu. Bu durumun, yakıt güvenliği, piyasa istikrarı ve genel ekonomik dayanıklılık açısından giderek artan riskler taşıdığı vurgulandı.
Petrol Fiyatları ve Enflasyon Baskısı
ABD ve İran arasındaki anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğe rağmen, sürecin hala zorlu geçebileceğine dair değerlendirmeler, yatırımcılarda bir miktar kafa karışıklığına yol açıyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik beklentilerdeki dalgalanmalar, petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde %1,3 artışla 92,6 dolara ulaştı. Petrol fiyatlarındaki bu artışın tetiklediği enflasyonist baskılar, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizlerinin 3 baz puan artışla %4,47 seviyesine yükselmesine yol açtı. Dolar endeksi ise %0,1 artışla 99 seviyesine çıkarken, altının onsu %0,7 düşüşle 4.510 dolardan işlem gördü.
Teknoloji Devleri Piyasaları Coşturuyor: Dell ve Nvidia Öne Çıkıyor
New York borsası, ABD ile İran arasındaki gerilimin sona ereceğine dair haberlerle pozitif bir seyir izledi. Kurumsal tarafta ise teknoloji devlerinden Dell Technologies, piyasaların kapanmasının ardından açıkladığı bilançoda güçlü gelir artışı bildirdi. Bu yılki genel gelir beklentilerini de yükselten Dell'in hisseleri, cuma günü işlem gören seanslarda %33 gibi dikkat çekici bir değer kazandı. Bu gelişmelerin de etkisiyle, cuma günü Dow Jones endeksi %0,72, S&P 500 endeksi %0,22 ve Nasdaq endeksi %0,21 oranında değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar, haftaya pozitif bir başlangıç yaptı.
Asya ve Avrupa Borsalarında Farklı Rüzgarlar
New York borsasındaki pozitif havanın etkisi, yeni haftada Asya piyasalarına da yansıdı. Özellikle Güney Kore'de, Nvidia'nın Kurucusu ve CEO'su Jensen Huang'ın yapacağı ziyarete ilişkin beklentiler, teknoloji hisselerinde sert yükselişlere neden oldu. LG'nin hisseleri bu süreçte %30'a yakın bir artış gösterdi. Ancak Çin'de imalat sanayi PMI verilerinin gerilemesi, ülkede pay piyasalarında satış baskısını artırdı. Bu gelişmelerle birlikte Güney Kore'de Kospi endeksi %4,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi %0,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise %0,8 değer kazandı. Kospi ve Nikkei 225 endeksleri, sırasıyla 8.874,16 ve 67.231,28 puanla rekor seviyelere ulaştı.
Avrupa borsalarında ise daha karışık bir seyir hakimdi. Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra, Avrupa'dan gelen makroekonomik veriler de piyasaların yönünü belirledi. Fransa'nın GSYH'si ilk çeyrekte %0,1 daralırken, Almanya'da enflasyon beklentilerin altında kaldı. Buna rağmen, Almanya'da DAX 40 endeksi %0,05, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise %0,42 değer kazandı. İngiltere'de FTSE 100 endeksi %0,16, Fransa'da CAC 40 endeksi ise %0,07 değer kaybetti.
Borsa İstanbul'da Bayram Tatili Sonrası Düşüş
Kurban Bayramı tatili nedeniyle kısa bir işlem haftası geçiren Borsa İstanbul, haftaya düşüşle başladı. Salı günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü %1,64'lük bir kayıpla 13.662,75 puandan tamamladı. VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat da normal seansı %2,6 düşüşle kapattı. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Borsa İstanbul pay piyasalarında açığa satış işlemlerini yasaklaması gibi düzenleyici adımlar da piyasa dinamiklerini etkileyen faktörler arasında yer aldı.
Selin Karaca
Ekonomi & Finans Analisti
Bu yazı yazarımızın sitemizde yayınlanan köşe yazılarından biridir. Yazarımıza ait diğer tüm köşe yazılarına ve analizlere yukarıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
