İran-ABD Gerilimi Küresel Piyasaları Ateşe Verdi: Petrol Uçuşa Geçti, Borsalar Nefes Kesti!
Orta Doğu'da tansiyonun yükselmesi, küresel piyasalarda belirsizliği artırıyor. ABD ve İran arasındaki diplomatik çıkmaz, petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşırken, borsalarda kritik kararlar bekleniyor.
Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki kalıcı bir uzlaşıya yönelik yürütülen ancak henüz somut sonuç vermeyen görüşmeler nedeniyle büyük bir belirsizlik girdabına sürükleniyor. Körfez ülkelerinin de dahil olduğu diplomatik çabaların yetersiz kalması, özellikle petrol fiyatları üzerinde ani yükselişlere neden olurken, dünya borsalarındaki yatırımcıların da iştahını törpülüyor.
Orta Doğu Ateşi Küresel Ekonomiyi Sarsıyor
Geçtiğimiz hafta bölgede artan jeopolitik gerilimler kısmen yatışsa da, kalıcı bir barışın sağlanacağına dair işaretlerin gecikmesi ve İran'dan gelen belirsiz sinyaller, yatırımcıları yeni bir çatışma ihtimali konusunda endişelendiriyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları da bu tansiyonu körüklüyor. Trump, İran ile müzakerelerin yeniden başladığını doğrularken, Tahran yönetiminin çelişkili mesajlar verdiğini savundu. Başkan Trump, görüşmelerin İran için 'iyi bir anlaşma yapma şansı' olduğunu belirterek, bölge ülkelerinin desteğiyle yürütülen diplomasiye dikkat çekti. Bu kritik süreçte, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği üzerindeki sınırlı akış, petrol fiyatlarının yönünü yukarı çevirmesine neden oldu. Küresel enerji tedarik zincirindeki bu kırılganlık, petrol varil fiyatlarını 85 dolara yaklaştırdı.
Faiz Beklentileri Karıştı, Teknoloji Şirketleri Sahneye Çıkıyor
Orta Doğu'daki gelişmeler, aynı zamanda ABD Merkez Bankası (Fed) üzerindeki para politikası beklentilerini de karmaşıklaştırıyor. Fed'in son toplantısında faizleri sabit tutması ve üç üyenin faiz artışı yönünde oy kullanması, piyasalarda daha sıkı bir para politikası beklentisi yaratmıştı. Ancak ABD'den gelen beklentilerin altında kalan büyüme verileri ve enflasyonun yavaşlamaya işaret eden kişisel tüketim harcamaları (PCE) endeksi, bu beklentileri zayıflattı. Piyasa katılımcıları, Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artırabileceğini fiyatlamaya devam ederken, Cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verileri, Fed'in gelecekteki adımlarına ışık tutacak önemli bir gösterge olacak.
Bir yandan jeopolitik riskler ekonomileri etkilerken, diğer yandan şirketlerin finansal sonuçları yatırımcıların odağında. Yapay zeka devi Palantir'in beklentileri aşan bilançosu ve gelecek döneme yönelik iyimser gelir tahminleri, New York borsasında risk iştahını artırdı. Bugün ise gözler, teknoloji devlerinden SpaceX ve Advanced Micro Devices (AMD)'ın finansal raporlarında olacak. Bu şirketlerin bilançoları, teknoloji sektörünün genel sağlığı ve yatırımcı güveni açısından kritik önem taşıyor. ABD'de ISM imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi'nin (PMI) beklentilerin üzerinde gelmesi, ABD ekonomisindeki canlılığın devam ettiğini gösterirken, 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,70 civarında seyrediyor. Dolar endeksi 100 bandındaki dengesini korurken, ons altın 4.062 dolardan işlem görüyor.
Avrupa ve Asya Piyasalarında Karmaşık Manzaralar
Avrupa borsaları, dün İngiltere hariç genel olarak yükselişle günü tamamladı. Orta Doğu'daki tansiyonun azalabileceği umutları, bölge piyasalarına olumlu yansıdı. Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI'nın Temmuz ayında son 4,5 yılın en hızlı artışını kaydederek 51,9 puana yükselmesi dikkat çekti. Ancak İngiltere'de imalat PMI, son 4 ayın en düşük seviyesine gerileyerek 51,9 puan oldu. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'ye (Ceuta) yönelik düzensiz göç girişimlerine karşı gösterilen hızlı geri dönüş işlemlerini övmesi de bölgede olumlu bir hava yarattı. Bu gelişmelerle birlikte Avrupa endekslerinin çoğu günü artıyla kapatırken, Fransa, İtalya ve Almanya borsaları yükselişle öne çıktı.
Asya piyasalarında ise durum daha karmaşık. Çin hariç birçok borsa satıcılı bir seyir izlerken, yatırımcılar 'yüksek değerleme' endişeleriyle teknoloji hisselerine temkinli yaklaşıyor. Bölge ekonomilerine dair belirsizlikler, toparlanma sürecini yavaşlatıyor. Öte yandan, ABD ve Japonya'nın ortak müdahaleleriyle Japon Yeni, dolar karşısında yaklaşık 3 ayın en yüksek seviyesini gördü. Dolar/yen paritesindeki düşüş, Asya piyasalarındaki genel negatif havanın bir diğer göstergesi oldu. Kapanışa doğru Japonya, Güney Kore ve Hong Kong borsaları düşüş yaşarken, Çin'in Şanghay bileşik endeksi ise hafif bir yükseliş kaydetti.
Borsa İstanbul'da Günün Özeti
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,35'lik bir kayıpla 13.410,54 puandan tamamladı. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,10'luk bir yükseliş gösterdi. Gün içi dalgalanmalar ve küresel piyasalardaki belirsizliklerin etkisiyle Borsa İstanbul, yatırımcılar için önemli bir takip alanı olmaya devam ediyor.