Booking Gibi Devler Türkiye'ye Geliyor: Hangi Platformlar Sahneye Çıkıyor, Şartlar Neler?
Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı konaklama platformları için yeni bir dönem başlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın hazırladığı teklif, Booking gibi büyük oyuncuların ülkeye girişini düzenleyecek, belirlenen şartlara uymayanlara ağır yaptırımlar uygulanacak.
Türkiye'nin turizm potansiyelini daha etkin yönetmek ve yerli işletmeleri korumak amacıyla önemli bir adım atılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni düzenleme teklifi, Booking.com, Airbnb gibi uluslararası dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki faaliyetlerini kapsamlı bir şekilde yeniden şekillendirecek. Bu teklif, hem tüketicilerin haklarını güvence altına almayı hem de sektörde adil bir rekabet ortamı oluşturmayı hedefliyor.
Dijital Konaklama Devlerine Resmi Kapı Açılıyor
Teklifin temel amacı, yabancı dijital konaklama platformlarının elektronik ticaret ortamı üzerinden yurt içinde gerçekleştirdiği faaliyetlere ilişkin usul ve esasları belirlemek. Bu çerçevede, bu platformların Türkiye'de faaliyet gösterebilmeleri için yerine getirmeleri gereken koşullar, sorumluluklar ve uyulmadığı takdirde uygulanacak yaptırımlar netleştiriliyor. Daha önce gri alanda kalan pek çok faaliyet, bu yeni düzenlemeyle yasal bir zemine oturtulacak.
Teklifte yer alan tanımlamalara göre, 'aracı hizmet sağlayıcı' başkalarına ait ticari faaliyetlere elektronik ortamı sunan gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanırken, 'hizmet sağlayıcı' ise elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler olarak belirtiliyor. 'Yabancı dijital konaklama platformu' ise bu düzenleme kapsamında Türkiye'de faaliyette bulunan, yurt dışında yerleşik hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıları kapsıyor. Bu platformların Türkiye'de faaliyet gösterebilmeleri için artık Bakanlık tarafından verilen bir 'izin belgesi' alması zorunlu hale geliyor.
İzin Belgesi Şartları ve Maliyeti Dudak Uçuklatıyor
Bakanlık tarafından verilecek izin belgesine sahip olan platformlar, başka bir işletme veya izin belgesine ihtiyaç duymadan faaliyetlerini sürdürebilecekler. Ancak bu ayrıcalığın bir de bedeli olacak: İzin belgesi için belirlenen ücret 5 milyon TL olarak açıklandı. Bu tutar, her yıl başında Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacak. Cumhurbaşkanı'nın bu tutarı 2 katına kadar artırma veya yarısına kadar indirme yetkisi de bulunuyor. Belge ücretinin tamamı, Bakanlığın döner sermaye hesabına yatırılacak.
İzin belgesinin geçerlilik süresi 2 yıl olacak ve devredilemeyecek. Bir yabancı platformun izin belgesi alabilmesi için taşıması gereken şartlar ise oldukça net:
- Dijital hizmet vergisi mükellefi olmak.
- Vergi dairelerine herhangi bir borcunun bulunmaması.
- Türkiye içinde tebligata esas olacak bir irtibat adresi ve sorumlu bir Türk vatandaşı veya tüzel kişi göstermek.
- Sorumlu kişi veya tüzel kişi için Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresini bildirmek.
- Belge ücretini eksiksiz olarak yatırmış olmak.
Türkiye Temsilciliği Zorunlu Hale Geliyor
Yabancı dijital konaklama platformları, Türkiye'deki adli ve idari makamlarla yapılacak yazışmaların takibi, kişilerin başvurularının yanıtlanması gibi yükümlülükleri yerine getirmek üzere en az bir kişiyi Türkiye'de temsilci olarak atamak zorunda olacak. Bu temsilcinin iletişim bilgilerinin, platformun internet sitesinde kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek bir alanda yayınlanması ve Bakanlığa bildirilmesi gerekecek. Temsilcinin tüzel kişi olması halinde, şirketin Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulmuş bir sermaye şirketi olması ve temsile yetkili kişilerden en az birinin Türk vatandaşı ve Türkiye'de ikamet ediyor olması zorunlu tutulacak. Gerçek kişi temsilciler için de Türk vatandaşı ve Türkiye'de mukim olma şartı aranacak.
Finansal muhasebe açısından bir grubun üyesi olan platformlar için, faaliyet gösterdikleri her bir platform için ayrı izin belgesi düzenlenebilecek. Ancak bu durumda aynı tebligat adresi ve sorumlu kişi üzerinden işlemler yürütülebilecek.
Hangi Hizmetler Doğrudan Verilebilecek?
Bu yeni düzenleme ile yabancı dijital konaklama platformları, doğrudan Bakanlık'tan turizm belgeli konaklama işletmeleri ile yine Bakanlık'tan izin belgeli turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticaretini ve uçak bileti satışlarını gerçekleştirebilecekler. Ancak bu haklar, platformların seyahat acentası hizmetleri veya araç kiralama gibi faaliyetleri için geçerli olmayacak. Bu tür hizmetler için ilgili kanunlara uygun olarak yetkilendirilmiş seyahat acentaları veya işletmeler aracılığıyla hareket edilmesi gerekecek.
Paket tur kapsamında değerlendirilebilecek olan, konaklama, ulaşım ve diğer hizmetlerin bir arada sunulduğu satışlar, doğrudan yabancı platformlar tarafından yapılamayacak. Bakanlık, kanun teklifinde belirtilen faaliyetlerle bağlantılı ve tamamlayıcı nitelikteki turizm faaliyetlerine izin verme yetkisini uhdesinde bulunduracak.
Yaptırımlar ve Hukuki Süreçler Nasıl İşleyecek?
İzin belgesi kapsamındaki faaliyetlerden doğan uyuşmazlıklarda münhasıran Türk hukuku uygulanacak ve Türk mahkemeleri yetkili olacak. Bu düzenleme ile yetkilendirilen ve yalnızca belirlenen alanlarda faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformları, Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında 'elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı' veya 'elektronik ticaret hizmet sağlayıcı' olarak kabul edilmeyecek. Bu, platformların belirli yükümlülüklerden muaf tutulacağı anlamına gelse de, ana faaliyet alanlarındaki sorumlulukları devam edecek.
Platformların yükümlülükleri arasında, izin belgesi kapsamı dışındaki faaliyetleri gerçekleştirmemek, başka ürünlerin satış ve pazarlamasını yapmamak ve izin belgesi kapsamındaki faaliyetlerini yalnızca bu amaçla kullanılacak elektronik ticaret ortamı üzerinden yürütmek yer alıyor. Ayrıca, izin belgesine esas teşkil eden bilgi ve belgelerde meydana gelen değişiklikleri 15 gün içinde Bakanlığa bildirmek ve Bakanlıkça istenen bilgi ve belgeleri yine 15 gün içinde göndermek durumundalar. Olağanüstü durumlarda veya talebin uygun görülmesi halinde, bu süre Bakanlıkça 15 gün daha uzatılabilecek.
Son olarak, konaklama işletmeleri ve turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticareti ve tanıtımında kullanılacak belge numaraları, Bakanlıkça belirlenecek usuller çerçevesinde platformlar üzerinde yer alacak. Bu adım, hem şeffaflığı artıracak hem de tüketicilerin güvenilir işletmelerle iletişime geçmesini kolaylaştıracak.
Selin Karaca
Ekonomi & Finans Analisti
Bu yazı yazarımızın sitemizde yayınlanan köşe yazılarından biridir. Yazarımıza ait diğer tüm köşe yazılarına ve analizlere yukarıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.